Geschiedenis parochie

Een stukje geschiedenis
 
De eerste die in deze streken het christendom kwam brengen was Willibrord. Omstreeks 700 kwam hij met elf gezellen vanuit Engeland op wat nu het Nederlands grondgebied is.
Langs de hele Noordzeekust woonden in die tijd Friezen. Ze werden door de uit het zuiden opdringende Franken voortdurend belaagd en dat was dan ook de reden dat de Frankische missionarissen weinig succes boekten.
Willibrord werd wel geaccepteerd; dat kwam onder andere omdat het toen gesproken Engels en het Fries sterk verwante talen waren. Willibrord stichtte verscheidene kerken o.a. een kerkje in Velsen.
In Oud-Velsen staat nog steeds een kerkje op de plaats waar Willibrord destijds een houten kerkje bouwde. Dit kerkje is de 'oerkerk' geworden van alle kerken van Zuid-Kennemerland. Van daaruit is de kerk in Haarlem gesticht (op de Grote Markt). Deze Haarlemse kerk was eerst toegewijd aan Maria, maar onder invloed van de contacten met Gent, waar Sint Bavo zeer vereerd werd (Haarlem en Gent hadden een belangrijke textielnijverheid, vandaar de contacten) wijdden de Haarlemmers hun belangrijkste kerk aan Sint Bavo.
 
Tot de Reformatie (ca.1570) bleef de Bavo zelfs de enige parochiekerk van Zuid-Kennemerland. Ook de Bennebroekers hoorden bij de Bavo. Dat was wel een eind lopen voor onze voorouders (en hun kinderen).
In 1384 werd door graaf Willem V een kapel gesticht in Heemstede; dat was evenwel geen parochiekerk en had bijvoorbeeld géén begraafrecht. Daarvoor moest toch nog naar Haarlem gelopen (en gedragen) worden.
 
Er was ook terughoudendheid: bestaande parochies stonden niet voorop om een deel van hun grondgebied en daarmee van hun inkomsten af te staan voor het stichten van een nieuwe parochie.
 
Overigens hadden de parochies het in de tijd van de Reformatie moeilijk.
Een parochie kan gedefinieerd worden als een door grenzen aangegeven gebied waar een bestuur heerst dat rechtspersoonlijkheid bezit.
Tijdens de Reformatie werd echter die rechtspersoonlijkheid van zo’n paapse instelling niet erkend. In feite hielden parochies op te bestaan.
De katholieken hadden geen recht om zich te organiseren en officieel mochten ze hun godsdienst niet uitoefenen. Tegen betaling van veel geld aan de plaatselijke en regionale overheden werd het een en ander door de vingers gezien en zo bleef er toch nog iets als godsdienstuitoefening mogelijk.
 

De statie Vogelenzang
 
In Vogelenzang woonden invloedrijke mensen die ondanks alles katholiek waren gebleven. Hierdoor kon er zonder al te veel problemen een schuilkerkje worden gesticht: De statie Vogelenzang. Bij een statie waren bestuurders in persoon aansprakelijk voor het handelen. De Statie Vogelenzang was heel groot en omvatte het gebied ten zuiden van Haarlem tot en met Hillegom en De Zilk.
 
De Franse tijd gaf al wat meer vrijheid voor de katholieken, maar pas
echt vrij werden zij met de grondwet van 1848. Het Herstel van de Bisschoppelijke Hiërarchie in 1853 was hiervan een uitvloeisel.
Op 6 augustus 1857 wordt de statie Vogelenzang ‘parochie Vogelenzang’. In 1861 werd de huidige kerk gebouwd.
Hillegom en Heemstede waren al eerder zelfstandige staties geworden, maar Bennebroek bleef onder Vogelenzang.
 
De Bennebroekse katholieken waren in het algemeen arm. De meeste grond was in protestantse handen. Maar de behoefte aan een eigen kerk en school groeide. De toenmalige pastoor van Vogelenzang C. Scheiberling, voorzag in de behoefte door het plaatsen van een hulpkerk die tevens school en onderkomen voor een kapelaan was. Daarnaast werd in hetzelfde gebouw een voorziening getroffen, een soort klooster, voor de zusters die op de school het onderwijs zouden verzorgen.
 
De hulpkerk werd op 18 december 1894 ingewijd en was al meteen te klein. Voor veel parochianen van de kerken van Heemstede, Hillegom en Hoofddorp was Bennebroek namelijk dichterbij en dus aantrekkelijker om te belopen.
 
De zusters van Sacre Coeur, die les moesten geven aan veel meer kinderen dan verwacht, waren niet enthousiast over het combinatiegebouw kerk-school-klooster.
In 1896 hadden zij al een eigen klooster met pensionaat voor jonge dames en een armenschool voor Bennebroekertjes gebouwd.
Deze school stond op de plaats waar nu het flatgebouw staat  (links van de kerk).
De pastoor van Vogelenzang bleef met een gebouw zitten waarmee niemand blij was.
 

De Sint Jozefparochie Bennebroek
 
Inmiddels zochten de Bennebroekers naar een mogelijkheid om toch een zelfstandige parochie te vormen. Een van de voorwaarden was dat er een
een redelijk gefortuneerde pastoor zou komen: een pastoor  die zichzelf kon onderhouden en eventueel de parochie financieel kon ondersteunen. De bisschop vond deze in de persoon van pastoor Th.H.J. Abels.
 
Op 30 maart 1897 werd de akte voor een zelfstandige St. Jozefparochie getekend.
Er moest nu ook een echte pastorie gebouwd gaan worden. Bij de grondwerkzaamheden voor de bouw van die pastorie ging er iets niet volgens plan en het bestaande kerkgebouw stortte in. Achteraf een geluk bij een ongeluk: de jonge parochie was nu van het onmogelijke gebouw af en kon een kerk gaan bouwen die wel aan de wensen voldeed. Consequentie was wel dat de schuldenlast verdubbelde. Met een financiële last van ruim f.100.000,-- begon de arme Sint Jozefparochie haar eigen geschiedenis. De huidige kerk werd gebouwd en werd in  november 1900 ingewijd. Geld voor een fraai interieur was er echter niet meer. De kerk werd aangekleed met wat er geleend kon worden. Maar de parochianen namen daar geen genoegen mee.
Achtereenvolgens werden door hen verfraaiingen aangebracht: de altaren, het orgel, de communiebanken, de beelden, de paramenten en de preekstoel. Het “beeldhouwwerk” kwam bijna allemaal uit het atelier van J.P. Maas.
Bij de renovatieronde in de jaren zeventig zijn veel van deze zaken verloren gegaan, alleen de kruiswegstaties, een aantal beelden en de ramen hebben het tot op de dag van vandaag overleefd.
 
Met het terugkerende gevoel voor “oude waarden “ wordt wat er nog overgebleven is, weer gekoesterd of hersteld.
Ook in de laatste tientallen jaren zijn de parochianen nog bereid gevonden om hun medewerking te geven aan acties om verbeteringen en restauraties te kunnen realiseren. Zo zijn daar geweest: de orgelrestauratie, Actie nieuwe banken, Actie Dak en Klok, en Actie Warme Kerk. Rond het 100-jarig bestaan van de parochie kreeg het kerkhof een grote opknapbeurt. Deze acties en het werk van vele vrijwilligers hebben er voor gezorgd en zorgen er nog steeds voor dat de kerk levensvatbaar is.
Wat dat betreft blijft ook de oude waarde “Samen-kerk” in stand.
 
Sinds 21 april 2014 maakt onze parochie deel uit van de ‘Klaverbladparochie’. Samen met de parochies OLV Tenhemelopneming (Vogelenzang), de H. Bavo en de OLV Hemelvaart te Heemstede  vormen wij  een personele unie.